Padişahımız efendimiz zat-ı şahane Abdülhamid han hazretleri iktidardaydı.

Bartın kaymakamlığından saraya telgraf geldi.

“Çınarlı'da Mustafa bey ocağında gaz tutuşarak beş amele yanmıştır, amele ocağa gitmekten çekinmektedir, tahkikat yapılması babında, 27 Temmuz 1878.”

★

Yani deniyordu ki…

“Grizu patladı, içerdeki işçiler yanarak öldü, dışardaki işçiler kömür madenine girmek istemiyor, soruşturma talep ediyoruz.”

★

Saray işi ciddiyetle ele aldı.

Aynı gün cevap verdi.

“Bartın kaymakamlığı vekaletine, umumi ocaklarda böyle sakatlıklar olması madenin cümle hususundandır. Her nerede olur ise olsun, eceli kaza, mukadderat-ı ilahiden olduğundan, hiçbir ocağın tatiline mahal olmadığı, gerekli tedbirlerin alınmasıyla, emsalleri gibi imalata devam etmek üzere, amelenin nasihatle tedibinden geri durulmaması, 27 Temmuz 1878.”

★

Yani deniyordu ki…

“Soruşturmaya moruşturmaya filan gerek yok, maden ocaklarında kazalar normaldir, ecelleri gelmiş, kaderleri böyleymiş, üretime aynen devam edin, öbür işçilere de nasihat edin, terbiyesizlik yapmasınlar, efendi gibi girip çalışsınlar, asabımı bozmasınlar!”

★

(Bartın'la saray arasında tee 144 yıl önce yaşanan bu resmi yazışmaların orijinal metinlerini görmek isteyenler, Maden Mühendisleri Odası'na başvurabilirler.)

★

Ve dün…

Asrın liderimiz aynı Bartın'a geldi, 41 cenazeyi izah etti.

“Bu kömür işletmemiz en ileri imkanlara sahip maden ocağıdır, biz kader planına inanmış insanlarız, bunun dünü bugünü yarını olmayacaktır, bunlar her zaman olacaktır, bunu bilmemiz lazım” dedi.

★

Padişahımız efendimiz zat-ı şahane Abdülhamid han hazretlerinin fıtratıyla, günümüzün saray fıtratı, tıpatıp aynıdır.

Hedef 2023.

Zihniyet 1878'dir.

★

Neymiş efendim, Sayıştay'ın denetim raporunda, bu madende facia olabileceği uyarısı yapılmış da, grizu riskine dikkat çekilmiş filan.

Geç kardeşim bunları, geç…

Soma'nın gönüllü avukatları Can Atalay'ı Selçuk Kozağaçlı'yı hapse atıp, Soma'da madenci tekmeleyeni elçiliğe ataşe yapan zihniyet, sayıştay mayıştay dinler mi?

★

Ağıt yakalım.

Dizlerimizi dövelim.

Üstümüzü başımızı yırtalım.

Saçımızı yolalım.

Nafiledir.

Çıkarılan kömürü, çıkaran insandan daha değerli gören kafa değişmeden, bu tablo değişir mi?

(Yılmaz Özdil)

Giriş

Kıyılara özgü, zarif ve kokulu çiçekleriyle dikkat çeken kum zambağı (Pancratium maritimum), kumulların en güzel süslerinden biridir. Beyaz ve gösterişli çiçekleriyle yaz aylarında kıyıları süsleyen bu bitki, aynı zamanda nesli tehlike altında olan ender türlerdendir. Bu makalede, kum zambağının botanik özellikleri, yaşam alanı, tehditler ve koruma çabaları hakkında detaylı bilgiler bulacaksınız.

Habitatı

Kum zambağı, kıyı kumullarının karakteristik bitkilerinden biridir. Tuzlu ve kumlu toprakları, güneşli ve rüzgarlı ortamları sever. Kökleri derinlere inerek kumullarda tutunur ve kum hareketlerini engellemeye yardımcı olur.

Botanik Özellikleri

Kum zambağı, soğanlı bir bitkidir. Uzun, şeritsi yaprakları ve büyük, beyaz, hoş kokulu çiçekleri vardır. Çiçekler genellikle yaz aylarında açar ve uzun ömürlüdür. Soğanları, bitkinin kuraklığa dayanıklı olmasını sağlar.

Gereksinimleri

• Işık: Tam güneş.
• Toprak: Tuzlu, kumlu ve iyi drene olan topraklar.
• Sulama: Kuraklığa dayanıklıdır ancak uzun süreli kuraklıkta sulama gerekebilir.

Yayılımı ve Tehlike Durumu

Kum zambağı, Akdeniz havzasında ve Karadeniz'in güney kıyılarında doğal olarak yetişir. Türkiye'de de özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarında yayılış gösterir. Ancak habitat kaybı, turizm faaliyetleri ve bilinçsiz toplama nedeniyle nesli tehlike altındadır.

Yerel Adları

• Kum zambağı: En yaygın kullanılan adıdır.
• Deniz zambağı: Deniz kıyılarında yetiştiği için bu isimle de anılır.
• Kum nilüferi: Çiçeklerinin güzelliğinden dolayı bu isimle de bilinir.

Cins Adının Etimolojisi

• Pancratium: Yunanca "pan" (tüm) ve "kratys" (güçlü) kelimelerinden gelir. Bitkinin tüm kısımlarının kuvvetli olduğuna işaret eder.
• maritimum: Latince "deniz" anlamına gelir. Bitkinin deniz kıyılarında yetiştiğini belirtir.

Mutfak Değeri

Kum zambağı, zehirli bir bitki olduğu için tüketilmesi sakıncalıdır.

Alternatif Tıptaki Yeri

Geçmişte bazı kültürlerde kum zambağının çeşitli hastalıklara iyi geldiğine inanılmış ve kullanılmıştır. Ancak bilimsel olarak kanıtlanmış bir etkisi yoktur.

Sonuç

Kum zambağı, hem görsel güzelliği hem de ekosistemdeki önemiyle dikkat çeken bir bitkidir. Kıyı kumullarının korunması, kum zambağının ve diğer birçok endemik türün geleceği için büyük önem taşımaktadır.

Kaynakça:

• Türkiye Bitkileri Listesi: [Türkiye Bitkileri Listesi (tblist.org)]
• Vikipedi: [[geçersiz URL kaldırıldı]]
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı: İlgili koruma projeleri ve raporları

Ek Bilgiler:

• Kum zambağının soğanları, bitkinin çoğalması için kullanılabilir.
• Kum zambağı, bazı böcekler için önemli bir nektar kaynağıdır.
• Kum zambağı, peyzaj mimarisinde de kullanılmaktadır.

Şu an balık yemenin tam zamanı.  Televizyon  kanallarında, yazılı basında, bu sene palamutta bir bolluğun olduğu söyleniyor. İnternet ortamında da bu bolluk üzerine bir çok paylaşım bulunmakta. 

Marmara Bölgesi'nden ve Trabzon, Samsun, Giresun ile Ordu gibi Karadeniz'in farklı illerinden denize açılan balıkçı tekneleri, Zonguldak açıklarında balık bolluğuyla karşılaştığı şeklinde haberleri, vatandaş olarak, ilgiyle izliyoruz.

"Kamyonlara yüklenip Türkiye'nin çeşitli kentlerine gönderilen balıkların fiyatları, boyutuna göre 20 ile 40 TL arasında değişiyor." denilen, 'fakir pirzolası'  olarak bilinen palamudun fiyatı, yine bir deniz ilçesi olan Burhaniye'de , tanede 60TL olarak, tezgahlarda etiketlenmiş.

Geçen yıla göre tezgahtaki palamut sayısı artmış, buna itirazım yok. İtirazım bu bolluğa karşın, fiyat daki yaklaşık 3 misli artışta. Burhaniye bunu haketmiyor kanısındayım.

Her şeye rağmen, balığı evine götürebilen vatandaşlarımıza afiyet olsun diyerek, konunun bir başka yönüne dikkati çekmek istiyorum. Bu balığı alıp sofrasına götürmek isteyen vatandaşlarımızın, alışveriş aşamasında yanıltılmamaları için, yine denizlerimizin balığı olan ve palamuta çok benzeyen tombik balığı konusunda da bir hatırlatma yapayım. 

Palamudun dişleri vardır ancak tombiğin dişleri yoktur. Dişi olmayan balık, palamut değildir. 

Palamudun yüzeyinde çizgiler varken, tombik beneklidir. Buradan da iki balık arasındaki fark rahatlıkla anlaşılabilir.

Aldığınız balığı ‘takoz’ biçiminde kestirdiğinizde eti beyaz ise o palamuttur. Tombiğin eti siyah olur ve genellikle lakerda yapımında kullanılır.

Neye uğradığını şaşıran ama öfke nedir çok bilmeyen Sokrates, derin bir nefes çektikten sonra “Bu kadar gök gürültüsünden sonra bu yağmuru bekliyordum” diye söylenerek o sabah vereceği dersler için akademiye gitmek üzere yola koyuldu. 

He who has seen everything, I will make known (?) to the lands.
I will teach (?) about him who experienced all things,
... alike,
Anu granted him the totality of knowledge of all.
He saw the Secret, discovered the Hidden,
he brought information of (the time) before the Flood.
He went on a distant journey, pushing himself to exhaustion,
but then was brought to peace.
He carved on a stone stela all of his toils,
and built the wall of Uruk-Haven,
the wall of the sacred Eanna Temple, the holy sanctuary.
Look at its wall which gleams like copper(?),
inspect its inner wall, the likes of which no one can equal!
Take hold of the threshold stone--it dates from ancient times!
Go close to the Eanna Temple, the residence of Ishtar,
such as no later king or man ever equaled!
Go up on the wall of Uruk and walk around,
examine its foundation, inspect its brickwork thoroughly.
Is not (even the core of) the brick structure made of kiln-fired brick,
and did not the Seven Sages themselves lay out its plans?
One league city, one league palm gardens, one league lowlands, the open area(?) of the Ishtar Temple,
three leagues and the open area(?) of Uruk it (the wall) encloses.
Find the copper tablet box,
open the ... of its lock of bronze,
undo the fastening of its secret opening.
Take and read out from the lapis lazuli tablet
how Gilgamesh went through every hardship.

Supreme over other kings, lordly in appearance,
he is the hero, born of Uruk, the goring wild bull.
He walks out in front, the leader,
and walks at the rear, trusted by his companions.
Mighty net, protector of his people,
raging flood-wave who destroys even walls of stone!
Offspring of Lugalbanda, Gilgamesh is strong to perfection,
son of the august cow, Rimat-Ninsun;... Gilgamesh is awesome to perfection.
It was he who opened the mountain passes,
who dug wells on the flank of the mountain.
It was he who crossed the ocean, the vast seas, to the rising sun,
who explored the world regions, seeking life.
It was he who reached by his own sheer strength Utanapishtim, the Faraway,
who restored the sanctuaries (or: cities) that the Flood had destroyed!
... for teeming mankind.
Who can compare with him in kingliness?
Who can say like Gilgamesh: "I am King!"?
Whose name, from the day of his birth, was called "Gilgamesh"?
Two-thirds of him is god, one-third of him is human.
The Great Goddess [Aruru] designed(?) the model for his body,
she prepared his form ...
... beautiful, handsomest of men,
... perfect
...
He walks around in the enclosure of Uruk,
Like a wild bull he makes himself mighty, head raised (over others).
There is no rival who can raise his weapon against him.
His fellows stand (at the alert), attentive to his (orders ?),
and the men of Uruk become anxious in ...
Gilgamesh does not leave a son to his father,
day and night he arrogant[y(?) ...

[The following lines are interpreted as rhetorical, perhaps spoken by the oppressed citizens of Uruk.]

Is Gilgamesh the shepherd of Uruk-Haven,
is he the shepherd. ...
bold, eminent, knowing, and wise!
Gilgamesh does not leave a girl to her mother(?)
The daughter of the warrior, the bride of the young man,
the gods kept hearing their complaints, so
the gods of the heavens implored the Lord of Uruk [Anu]

"You have indeed brought into being a mighty wild bull, head raised!
"There is no rival who can raise a weapon against him.
"His fellows stand (at the alert), attentive to his (orders !),
"Gilgamesh does not leave a son to his father,
"day and night he arrogantly ...
"Is he the shepherd of Uruk-Haven,
"is he their shepherd...
"bold, eminent, knowing, and wise,
"Gilgamesh does not leave a girl to her mother(?)!"
The daughter of the warrior, the bride of the young man,
Anu listened to their complaints,
and (the gods) called out to Aruru:
"it was you, Aruru, who created mankind(?),
now create a zikru to it/him.
Let him be equal to his (Gilgamesh's) stormy heart,
let them be a match for each other so that Uruk may find peace!"
When Aruru heard this she created within herself the zikrtt of Anu.
Aruru washed her hands, she pinched off some clay, and threw it into the wilderness.
In the wildness(?) she created valiant Enkidu,
born of Silence, endowed with strength by Ninurta.
His whole body was shaggy with hair,
he had a full head of hair like a woman,
his locks billowed in profusion like Ashnan.
He knew neither people nor settled living,
but wore a garment like Sumukan."
He ate grasses with the gazelles,
and jostled at the watering hole with the animals;
as with animals, his thirst was slaked with (mere) water.
A notorious trapper came face-to-face with him opposite the watering hole.
A first, a second, and a third day
he came face-to-face with him opposite the watering hole.
On seeing him the trapper's face went stark with fear,
and he (Enkidu?) and his animals drew back home.
He was rigid with fear; though stock-still
his heart pounded and his face drained of color.
He was miserable to the core,
and his face looked like one who had made a long journey.
The trapper addressed his father saying:"

"Father, a certain fellow has come from the mountains.
He is the mightiest in the land,
his strength is as mighty as the meteorite(?) of Anu!
He continually goes over the mountains,
he continually jostles at the watering place with the animals,
he continually plants his feet opposite the watering place.
I was afraid, so I did not go up to him.
He filled in the pits that I had dug,
wrenched out my traps that I had spread,
released from my grasp the wild animals.
He does not let me make my rounds in the wilderness!"
The trapper's father spoke to him saying:
"My son, there lives in Uruk a certain Gilgamesh.
There is no one stronger than he,
he is as strong as the meteorite(?) of Anu.
Go, set off to Uruk,
tell Gilgamesh of this Man of Might.
He will give you the harlot Shamhat, take her with you.
The woman will overcome the fellow (?) as if she were strong.
When the animals are drinking at the watering place
have her take off her robe and expose her sex.
When he sees her he will draw near to her,
and his animals, who grew up in his wilderness, will be alien to him."

He heeded his father's advice.
The trapper went off to Uruk,
he made the journey, stood inside of Uruk,
and declared to ... Gilgamesh:
"There is a certain fellow who has come from the mountains--
he is the mightiest in the land,
his strength is as mighty as the meteorite(?) of Anu!
He continually goes over the mountains,
he continually jostles at the watering place with the animals,
he continually plants his feet opposite the watering place.
I was afraid, so I did not go up to him.
He filled in the pits that I had dug,
wrenched out my traps that I had spread,
released from my grasp the wild animals.
He does not let me make my rounds in the wilderness!"
Gilgamesh said to the trapper:
"Go, trapper, bring the harlot, Shamhat, with you.
When the animals are drinking at the watering place
have her take off her robe and expose her sex.
When he sees her he will draw near to her,
and his animals, who grew up in his wilderness, will be alien to him."

The trapper went, bringing the harlot, Shamhat, with him.
They set off on the journey, making direct way.
On the third day they arrived at the appointed place,
and the trapper and the harlot sat down at their posts(?).
A first day and a second they sat opposite the watering hole.
The animals arrived and drank at the watering hole,
the wild beasts arrived and slaked their thirst with water.
Then he, Enkidu, offspring of the mountains,
who eats grasses with the gazelles,
came to drink at the watering hole with the animals,
with the wild beasts he slaked his thirst with water.
Then Shamhat saw him--a primitive,
a savage fellow from the depths of the wilderness!
"That is he, Shamhat! Release your clenched arms,
expose your sex so he can take in your voluptuousness.
Do not be restrained--take his energy!
When he sees you he will draw near to you.
Spread out your robe so he can lie upon you,
and perform for this primitive the task of womankind!
His animals, who grew up in his wilderness, will become alien to him,
and his lust will groan over you."
Shamhat unclutched her bosom, exposed her sex, and he took in her voluptuousness.
She was not restrained, but took his energy.
She spread out her robe and he lay upon her,
she performed for the primitive the task of womankind.
His lust groaned over her;
for six days and seven nights Enkidu stayed aroused,
and had intercourse with the harlot
until he was sated with her charms.
But when he turned his attention to his animals,
the gazelles saw Enkidu and darted off,
the wild animals distanced themselves from his body.
Enkidu ... his utterly depleted(?) body,
his knees that wanted to go off with his animals went rigid;
Enkidu was diminished, his running was not as before.
But then he drew himself up, for his understanding had broadened.
Turning around, he sat down at the harlot's feet,
gazing into her face, his ears attentive as the harlot spoke.
The harlot said to Enkidu:
"You are beautiful," Enkidu, you are become like a god.
Why do you gallop around the wilderness with the wild beasts?
Come, let me bring you into Uruk-Haven,
to the Holy Temple, the residence of Anu and Ishtar,
the place of Gilgamesh, who is wise to perfection,
but who struts his power over the people like a wild bull."
What she kept saying found favor with him.
Becoming aware of himself, he sought a friend.
Enkidu spoke to the harlot:
"Come, Shamhat, take me away with you
to the sacred Holy Temple, the residence of Anu and Ishtar,
the place of Gilgamesh, who is wise to perfection,
but who struts his power over the people like a wild bull.
I will challenge him ...
Let me shout out in Uruk: I am the mighty one!'
Lead me in and I will change the order of things;
he whose strength is mightiest is the one born in the wilderness!"
[Shamhat to Enkidu:]
"Come, let us go, so he may see your face.
I will lead you to Gilgamesh--I know where he will be.
Look about, Enkidu, inside Uruk-Haven,
where the people show off in skirted finery,
where every day is a day for some festival,
where the lyre(?) and drum play continually,
where harlots stand about prettily,
exuding voluptuousness, full of laughter
and on the couch of night the sheets are spread (!)."
Enkidu, you who do not know, how to live,
I will show you Gilgamesh, a man of extreme feelings (!).
Look at him, gaze at his face--
he is a handsome youth, with freshness(!),
his entire body exudes voluptuousness
He has mightier strength than you,
without sleeping day or night!
Enkidu, it is your wrong thoughts you must change!
It is Gilgamesh whom Shamhat loves,
and Anu, Enlil, and La have enlarged his mind."
Even before you came from the mountain
Gilgamesh in Uruk had dreams about you.""

Gilgamesh got up and revealed the dream, saying to his mother:
"Mother, I had a dream last night.
Stars of the sky appeared,
and some kind of meteorite(?) of Anu fell next to me.
I tried to lift it but it was too mighty for me,
I tried to turn it over but I could not budge it.
The Land of Uruk was standing around it,
the whole land had assembled about it,
the populace was thronging around it,
the Men clustered about it,
and kissed its feet as if it were a little baby (!).
I loved it and embraced it as a wife.
I laid it down at your feet,
and you made it compete with me."
The mother of Gilgamesh, the wise, all-knowing, said to her Lord;
Rimat-Ninsun, the wise, all-knowing, said to Gilgamesh:
"As for the stars of the sky that appeared
and the meteorite(?) of Anu which fell next to you,
you tried to lift but it was too mighty for you,
you tried to turn it over but were unable to budge it,
you laid it down at my feet,
and I made it compete with you,
and you loved and embraced it as a wife."
"There will come to you a mighty man, a comrade who saves his friend--
he is the mightiest in the land, he is strongest,
his strength is mighty as the meteorite(!) of Anu!
You loved him and embraced him as a wife;
and it is he who will repeatedly save you.
Your dream is good and propitious!"
A second time Gilgamesh said to his mother: "Mother, I have had another dream:
"At the gate of my marital chamber there lay an axe,
"and people had collected about it.
"The Land of Uruk was standing around it,
"the whole land had assembled about it,
"the populace was thronging around it.
"I laid it down at your feet,
"I loved it and embraced it as a wife,
"and you made it compete with me."
The mother of Gilgamesh, the wise, all-knowing, said to her son;
Rimat-Ninsun, the wise, all-knowing, said to Gilgamesh:
""The axe that you saw (is) a man.
"... (that) you love him and embrace as a wife,
"but (that) I have compete with you."
"" There will come to you a mighty man,
"" a comrade who saves his friend--
"he is the mightiest in the land, he is strongest,
"he is as mighty as the meteorite(!) of Anu!"
Gilgamesh spoke to his mother saying:
""By the command of Enlil, the Great Counselor, so may it to pass!
"May I have a friend and adviser, a friend and adviser may I have!
"You have interpreted for me the dreams about him!"
After the harlot recounted the dreams of Gilgamesh to Enkidu
the two of them made love.
 

Kaba Lale

Tulipa agenensis, Liliaceae familyasındaki bir Orta Doğu çiçekli bitki türüdür. Türkiye, İran, Kıbrıs, Ege Adaları, Suriye, Lübnan, İsrail, Ürdün ve Filistin'e özgüdür ve Orta ve Batı Akdeniz'de doğallaştırılmıştır.

Tulipa agenensis, soğan oluşturan çok yıllık bir bitkidir. Çiçekler, yeşil bir sap ile merkeze doğru siyah ve sarı işaretlerle tuğla kırmızısı veya koyu kırmızıdır. Yaprakları oval, uçları kıvrık, sivri uçlu, yeşil ve mızrak şeklinde yaprakları vardır.

taksonomi
İtalya'da yaygın olarak 'Bologne'nin Kırmızı Lalesi' olarak biliniyordu.

Spesifik agenensis sıfatı, vahşi bir lale kolonisinin bulunduğu Fransız şehri Agen'e atıfta bulunur.

T. agenensis ilk olarak Pierre-Joseph Redouté tarafından Şubat 1804'te boyalı serisi 'Les Liliacées' Vol.1'de tanımlandı ve yayınlandı.

Kültür
Hollandalı sanatçı Jacob de Gheyn II'nin 1615'teki 'Perdeli Çiçek Vazosu' adlı resminde, Tulipa agenensis ile çaprazlanmış melez bir Tulipa hungarica dahil olmak üzere birkaç lale vardır. Osias Beert I, bir niş içinde bir cam vazoda Çiçekler çizerken (tarihsiz ancak c.1606), ayrıca Kırmızı lale, Tulipa agenensis de dahil olmak üzere birkaç lale vardır.

Türkçe adı: Sıraca otu, Arap yaraotu

Morfoloji

Pulicaria vulgaris Gĺaertn., Asteraceae familyasına ait, 20-100 cm boyunda, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Gövdeleri dik, dallı ve tüylüdür. Yaprakları karşılıklı, basit, mızrak şeklindedir. Çiçekleri sarı renklidir. Çiçekler, salkım şeklinde ve 10-20 cm uzunluğundadır. Meyveleri tohum kapsülü şeklindedir.

Pulicaria vulgaris Gaertn.

Habitat

Pulicaria vulgaris Gaertn., Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yaygın olarak bulunur. Ilıman iklimlerde, ormanlarda, çalılıklar ve açık alanlarda yaşar.

Üreme şekli

Pulicaria vulgaris Gaertn., tohumla ürer. Tohumlar, meyvelerden toplanır ve ekildikten sonra çimlenir. Ayrıca, kökleri ile çoğalır.

Besin değeri

Pulicaria vulgaris Gaertn., besin değeri açısından zengin bir bitki değildir. İçeriğinde protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineraller bulunur.

Tıbbi kullanımı

Pulicaria vulgaris Gaertn., geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılmaktadır. İdrar söktürücü, balgam söktürücü ve anti-inflamatuar özellikleriyle bilinir.

• Sıraca otu, böbrek ve idrar yolları hastalıklarında, astım ve bronşit gibi solunum yolu hastalıklarında ve romatizmal ağrılar gibi çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılır.
• Sıraca otu, ayrıca, yaraları iyileştirmede ve iltihabı azaltmada etkilidir.

Sıraca otunun yan etkileri

Sıraca otu, fazla tüketildiğinde mide bulantısı, kusma ve ishale neden olabilir. Ayrıca, bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir.

Sıraca otunun toplanması ve tüketimi

Sıraca otu, ilkbahar ve yaz aylarında toplanır. Toplanan sıraca otlar, yıkandıktan sonra taze olarak tüketilebilir veya çay olarak hazırlanabilir. Sıraca otu, ayrıca, kozmetik ve ilaç endüstrisinde kullanılmaktadır.

Sıraca otu, lezzetli ve besleyici bir bitkidir. Düzenli olarak tüketildiğinde, çeşitli sağlık sorunlarına iyi geldiği düşünülmektedir.

Daha fazla bilgi

• Pulicaria vulgaris Gaertn., 1753 yılında İsveçli botanikçi Carl Linnaeus tarafından tanımlanmıştır.
• Bitkinin Latince adı, "vulgaris" kelimesinden türetilmiştir. Bu kelime, "yaygın" anlamına gelir ve bitkinin yaygın olarak bulunmasına atıfta bulunur.
• Türkiye'de Pulicaria vulgaris Gaertn., Marmara, Ege, Karadeniz ve Akdeniz Bölgeleri'nde yaygın olarak bulunur.

Cins adının kökeni

Pulicaria cinsi adı, Latince "pulvis" kelimesinden türetilmiştir. Bu kelime, "toz" anlamına gelir ve bitkinin tozlu yapraklarına atıfta bulunur.

Özet

Pulicaria vulgaris Gaertn., Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yaygın olarak bulunan, çok yıllık, otsu bir bitkidir. İdrar söktürücü, balgam söktürücü ve anti-inflamatuar özellikleriyle bilinir. Geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılmaktadır.

Arap yaraotu

Arap yaraotu, sıraca otu ile aynı bitkidir. Bu isim, bitkinin yaraları iyileştirmede etkili olduğuna dair bir inanışa dayanmaktadır. Bitki, Arap ülkelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Aslında çiğdem türlerinden değil, İris cinsinin mini yapılı bir türüdür. Süsengiller familyasındandır. Tüm Akdeniz çevresi ülkelerinde kışın şiddetli soğuk olmayan, kıyı kesimlerine yakın yerlerde doğal olarak bulunur. Küçük soğanları olan, küçük çiçekli bir bitkidir. Kış sonu, ilkbahar başı döneminde çiçek açar. Yaza doğru yaprakları kurur. sonra kışın tekrar yapraklar çıkarır. Soğanları genelde fazla derinde oluyor.

İyi drene edilmiş alkalin özellikli toprakları ve bol güneşli ortamları sever. Olgunlaşmış kormları* uzun bir süre günlük çiçekler açar.

Çiçekleri mor mezarlık süsenlerinin minyatür biçimi gibidir: Renk genelde morumsu koyu mavidir. Lila rengine yakın, daha açık tonda mavimsi /pembemsi renkte çiçek açan çeşitleri de var. Çiçek taç yapraklarından en dış üç tanesi dil gibi çevreye kavisli olarak yayılır ve bunların aşağı-orta kısımları sarımsı ve beyazımsı renklerde desenlidir. Diğer taç yapraklar ince dar yapılı olup yukarı yöneliktir. Bir sap üzerinde üst üste birkaç tomurcuk sırasıyla çiçek açar. Bazı yerlerde birkaç bitki sıkıca bir arada ve üzeri çok sayıda çiçekle halde geliştiklerini görebilirsiniz.

(Fotoğraflar: Adatepe, Mıhlı)

* Gövde ekseninin kuru pul benzeri yapraklar ile kaplanmış dış kısmına korm deniroraea sisyrinchium (L.) Ker Gawl. Resim Grafik Beleşeni

Ulu obrizya

Çok yıllık otsu bir bitkidir. Boyu 30 cm ile 50 cm arasında olabilir. Çiçeklenme dönemi Nisan – Ağustos arası, tohunların olgunlaşma dönemi Temmuz – Ekim arasıdır. Çiçekler erdişil (erkek ve dişi organlar bir arada) ve arılar aracalığı ile tozlaşır. Bitki kendi kendini dölleyebilir. Çiçekleri 4 taçyapraklıdır. Tür örneği ilk kez Uludağ'da toplandığı için Uludağ Obrizyası olarak ta anılır.

Yetiştiği Yerler

Taşlık, kayalık alanlar, bozkır benzeri yerler.

Dağılım

Bu bitki Türkiye için endemiktir. Başta Uludağ’da olmak üzere,Balıkesir,  Bursa, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya illerinde yetişir.

Bozcaada Alaybey Camii Haziresinde bulunan sade bir mezar dikkatimi çekmiş idi. Eski yazısıyla, diğerlerinden uzun, kavuklu mezar taşı ile, Osmanlı döneminden kaldığı besbelli idi. İnternette yaptığım araştırma ile mezarın I. Abdulhamit döneminde yaşayan bir sadrazama ait olduğu, ve başsız olarak, sadece gövdesinin bu mezar içinde olduğunu öğrendim. Hikayenin gerisini okuduğum kaynaktan size aktarıyorum.

"Bozcaada Alaybey Camii bahçesinde bulunan kallavi başlıklı bir mezar bu yazının konusu oldu. Tarihi küçük cami böyle bir şahide için fazla sade duruyordu. Bu yüzden merakımı celbetti. İncelediğimde de garip bir öykünün son noktası olduğunu öğrendim. Bozcaada’da ki bu garip mezarın ilginç öyküsü, yani “Başsız Bir Osmanlı Sadrazamı”nın hikayesi.

Halil Hamid Paşa, Sultan I. Abdülhamit tarafından büyük umutlarla seçilmiş bir sadrazamdı. Bozcaada’ da, Alaybey Camisi haziresine sadece vücudu gömüldü. Bu akıllı ve çalışkan devlet adamının kafası, İstanbul’a getirilip, ibreti alem için halka teşhir edildikten sonra, Karacaahmet Mezarlığı’na defnedilmişti.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 27. padişahı olan I.Abdülhamit, Lale Devri Padişahı III. Ahmet ile Rabia Şermi Sultan’ın oğluydu. Daha 7 yaşındayken annesini kaybetmişti. Osmanlı geleneğine bağlı olarak padişah olana kadar, kafes arkasında yaşamış, İstanbul’u bile görmemişti. Saltanatı oldukça karışık bir döneme rastladı. Tam 10 sadrazam değiştirdi. Kara Vezir  ve bu yazının konusu olan Halil Hamid Paşa dışındaki sadrazamlar, başarısız ve sıradan kimselerdi. Hatta, seçilen yedi sadrazamın, sadece isimlerinde bulunan Mehmet=Muhammed’in uğuruna inanıldığı için bu göreve geldikleri söylenir.

Halil Hamid Paşa, Gürcü asıllıydı. 1736 Yılında Isparta’da doğmuş, tahsil için de İstanbul’a gelmişti. Bab-ı Ali kaleminde çalışmaya başlayıp, burada değişik görevlerde bulundu. Dirayetli, akıllı ve çalışkandı. Silahtar Seyyid Mehmet Efendi’nin (Karavezir) dikkatini çekip, onun tarafından padişaha tanıtıldı. Karavezir’in sadrazamlığı zamanında da, önce Reis-ül Kütap, daha sonra da sadrazam kethüdalığı görevinde bulundu. Karavezir Paşa’nın vefatıyla, sadrazam kethüdalığı görevi sona erdi. Fakat, Padişah I.Abdülhamit’in emriyle bir müddet sonra tekrar görevine geri döndü.

31 Aralık 1782’de, devrin Sadrazamı Yeğen Mehmet Paşa’dan alınan Mühr-ü Humayun, padişah tarafından, yetenekli, çalışkan ve kişilikli bir devlet adamı olan Halil Hamid Paşa’ya verildi. İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi adlı eserinde, bu sadarete ait çıkan hatt-ı hümayunun Türkçesini açıklar: “Selefin Yeğen Mehmet Paşa’nın hal ve etvarı memule muvafık zuhur etmediğinden ve senin iki defa kethüdalığında ve riyaset ve saire bulunduğun hidematta mesai-i cemilen nümayan olduğundan mühr-i hümayunımı yed-i istiklaline teslim eyledim.”

Halil Hamid Paşa, 31 Aralık 1782 yılında başladığı sadrazamlık görevini, hiç ara vermeden 31 Mart 1785 yılına kadar 2 sene 3 ay boyunca yaptı. Canla başla çalıştı. İmparatorluk bir çöküntünün içindeydi. Padişah yaşlıydı. Sadrazamdan çok şey bekleniyordu. Aslında yapmak istediği pek çok şey vardı ama ne yazık ki bu çok kolay değildi. Üstelik, devrin Kaptan-ı Deryası yani denizcilik komutanı Cezayirli Hasan Paşa, sadrazamdan pek hoşlanmıyor ve aleyhinde konuşmaktan çekinmiyordu. Cezayirli, padişahın kız kardeşi Esma Sultan vasıtasıyla, I.Abdülhamit’e, Halil Hamid Paşa hakkında, bazı bilgiler sızdırdı. Ve bu, sadrazamın sonu oldu.

Padişah, kız kardeşinden, sadrazamın kendisine karşı iyi olmayan niyetler beslediğini, yaşlılığı ve başarısızlığı nedeniyle I.Abdülhamit’in tahttan indirilerek Şehzade Selim’in (III.Selim) başa getirilmesini planladığını öğrendi. Duydukları karşısında sinirlenen padişah küplere bindi. Ve çok sevdiği sevgili veziri için sonun başlangıcını uygulamaya koyuldu. Hemen Mühr-ü Humayun geri alındı. Mal varlığına el konulup Gelibolu’ya sürüldü. Arkasından gönderilen bir fermanla Cide ve Habeş Valiliği’ne atandığı bildirildi. Bir müddet sonra da hazırlık yapması için Bozcaada’ya gitmesi emredildi. Paşa Bozcaada’ya gitti. Yola çıkmak için izin bekliyordu. Ama izin yerine bu görevden azledilmiş olduğu bidirildi. İstanköy’de yaşamaya mahkum edilmişti. Fakat oraya gidemedi. Çünkü padişahın emriyle, Bozcaada’da, 27 Nisan 1785 yılında, Kara Kethüzade Ali Bey tarafından kafası kesilerek öldürüldü."

Alıntı: Bilsen Gürer / Turizm Araştırmacısı & Yazar

Yaznın tümünü buradan okuyabilirsiniz.