Antalya'nın Demre ilçesinde yer alan Myra Antik Kenti, hem tarihi hem de kültürel açıdan büyük bir öneme sahiptir. Likya Birliği'nin önemli şehirlerinden biri olan Myra, kaya mezarları, tiyatrosu ve Aziz Nikolaos Kilisesi ile ünlüdür. Bu makalede, Myra Antik Kenti'nin tarihçesi, mimari özellikleri, kültürel önemi ve günümüzdeki durumu hakkında detaylı bilgiler sunulacaktır.

Myra'nın Tarihçesi

Myra, MÖ 5. yüzyıldan itibaren varlığını sürdüren eski bir Likya kentidir. Adını mersin ağacından alan Myra, coğrafi konumu sayesinde ticaret yollarının üzerinde önemli bir merkez haline gelmiştir. Kent, Likya Birliği'nin dağılmasının ardından Pers hakimiyetine girmiş, daha sonra sırasıyla Roma, Bizans ve Osmanlı imparatorluklarının yönetimi altında bulunmuştur.

Myra'nın Mimari Özellikleri

Myra'nın en dikkat çekici özelliklerinden biri, kaya mezarlarıdır. Tiyatronun üzerindeki kayalıkta ve nehir kenarında yer alan bu mezarlar, Likya mezar mimarisinin en güzel örneklerindendir. Kaya mezarları, genellikle ev veya tapınak şeklindedir ve zengin süslemelerle bezenmiştir. Myra'daki diğer önemli yapı ise Roma dönemine ait büyük tiyatrodur. Tiyatro, hem oyunlar hem de gladyatör dövüşleri için kullanılmıştır.

• Kaya Mezarları: Myra'daki kaya mezarları, Likya mezar mimarisinin en güzel örneklerindendir. Genellikle ev veya tapınak şeklindedir ve zengin süslemelerle bezenmiştir.

• Tiyatro: Roma dönemine ait büyük tiyatro, hem oyunlar hem de gladyatör dövüşleri için kullanılmıştır.

• Aziz Nikolaos Kilisesi: Bizans döneminde inşa edilen bu kilise, Noel Baba olarak bilinen Aziz Nikolaos'un yaşamış olduğu yer olarak bilinir.

Myra ve Aziz Nikolaos

Myra, Aziz Nikolaos'un yaşamış olduğu yer olarak bilinmesi nedeniyle Hristiyanlık dünyası için önemli bir merkez haline gelmiştir. Aziz Nikolaos, denizcilerin ve çocukların koruyucusu olarak kabul edilir ve Noel Baba efsanesinin kökeninde yer alır. Myra'daki Aziz Nikolaos Kilisesi, Hristiyan dünyasının önemli hac merkezlerinden biridir.

Myra'nın Günümüzdeki Durumu

Myra Antik Kenti, günümüzde önemli bir turizm merkezidir. Kaya mezarları, tiyatro ve Aziz Nikolaos Kilisesi gibi tarihi yapıları görmek için dünyanın her yerinden turistler Myra'yı ziyaret etmektedir. Myra'da yapılan kazı çalışmalarıyla kent hakkında daha fazla bilgi edinilmeye devam edilmektedir.

Sonuç

Myra Antik Kenti, Likya uygarlığının ve Hristiyanlığın önemli bir merkezi olmuştur. Kaya mezarları, tiyatro ve Aziz Nikolaos Kilisesi gibi tarihi yapılarıyla Myra, hem Türkiye hem de dünya için önemli bir kültürel miras niteliğindedir.

Ek Bilgiler:

• Myra Antik Kenti'nde yapılan kazılarda birçok önemli eser ortaya çıkarılmıştır. Bu eserler, Antalya Müzesi'nde sergilenmektedir.
• Myra, doğal güzellikleriyle de dikkat çekmektedir. Kent çevresindeki ormanlar ve deniz, ziyaretçilere huzurlu bir ortam sunmaktadır.
• Myra'yı ziyaret etmek için en uygun zaman, bahar ve sonbahar aylarıdır.

Giriş

Nuh'un Gemisi, hem dini metinlerde hem de çeşitli kültürel hikayelerde önemli bir yer tutar. Bu efsane, dünya çapında birçok kültürde benzer formlarda ortaya çıkarken, özellikle Anadolu coğrafyası, Nuh'un Gemisi'nin inşa edildiğine inanılan yerlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Ağrı Dağı ise bu mitolojik hikayenin en çok ilişkilendirildiği doğal oluşumdur. Bu makalede, Nuh'un Gemisi'nin anlamı, Ağrı Dağı ile olan bağlantısı ve bu konudaki farklı görüşler ele alınacaktır.

Nuh'un Gemisi ve Mitolojik Önemi

Nuh'un Gemisi, kutsal kitaplarda, özellikle Tevrat ve Kur'an'da yer alan bir hikayedir. Bu hikaye, Tanrı'nın Nuh'a insanları ve canlıları kurtarması için büyük bir gemi inşa etmesini emrettiği anlatısını içerir. Nuh'un Gemisi, insanlık tarihinin bir dönüm noktasını temsil eder; yok olmanın eşiğinden kurtulmuş bir toplumun simgesidir. Bu nedenle, Nuh'un Gemisi birçok kültürde sembolik bir anlam taşır.

Kültürel Bağlam

Nuh'un Gemisi hikayesi, birçok kültürde benzer motiflerle yer alır. Mesopotamya mitolojisinde de benzer bir hikaye bulunmakta ve bu durum, tarih boyunca insanlığın büyük felaketlere karşı gösterdiği dayanıklılığı simgeler.

Ağrı Dağı'nın Rolü

Ağrı Dağı, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve Nuh'un Gemisi'nin karaya oturduğuna inanılan yerdir. Ağrı Dağı'nın bu efsanevi rolü, coğrafi konumundan ve büyüklüğünden kaynaklanmaktadır. Dağın yüksekliği ve görkemi, mitolojik hikayelere ilham vermiştir.

Bilimsel Görüşler

Bilimsel açıdan bakıldığında, Ağrı Dağı çevresinde yapılan araştırmalar, bu dağın tarihi ve jeolojik açıdan zengin bir alan olduğunu göstermektedir. Ancak, Nuh'un Gemisi'nin izlerine dair somut kanıtlar henüz bulunmamıştır. Bu durum, mitolojik hikayenin tarihsel gerçekliği ile ilgili tartışmaları beraberinde getirmektedir.

Nuh'un Gemisi ve Ağrı Dağı Savı Üzerine Görüşler

Teolojik Perspektif

Dini bakış açısıyla, Nuh'un Gemisi ve Ağrı Dağı'nın ilişkilendirilmesi, Tanrı'nın gücünü ve insanlığa olan merhametini simgeler. Bu mitolojik hikaye, inanç sistemlerini pekiştirir ve toplumsal değerleri oluşturur.

Eleştirel Bakış

Bazı bilim insanları ve tarihçiler, Nuh'un Gemisi'nin hikayesini bir efsane olarak değerlendirir. Onlara göre, bu tür hikayeler, insanoğlunun felaketler karşısındaki korkusunu ve bu korkuya karşı geliştirdiği mitolojik anlatıları yansıtır. Ağrı Dağı'nın bu efsaneye dahil edilmesi ise, bölgenin tarihsel ve kültürel kimliğine dair sembolik bir anlam taşır.

Sonuç

Nuh'un Gemisi ve Ağrı Dağı, hem mitolojik hem de kültürel bir öneme sahiptir. Bu hikaye, insanlığın büyük felaketlere karşı gösterdiği dayanıklılığı simgelerken, Ağrı Dağı da bu anlatının coğrafi bir temsilcisi olmuştur. Mitoloji ve gerçeklik arasındaki bu bağlantılar, insanın anlam arayışını ve kültürel mirasını şekillendiren önemli unsurlar olarak karşımıza çıkar. Nuh'un Gemisi'nin ve Ağrı Dağı'nın hikayesi, hem dini hem de toplumsal bağlamda derin bir etkiye sahip olmaya devam etmektedir.

Kaynakça

1. Çelik, A. "Nuh'un Gemisi ve Mitolojik Anlamı." Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2022.
2. Yıldız, M. "Ağrı Dağı ve Efsaneleri." Tarih ve Mitoloji, 2021.
3. Demirtaş, H. "Anadolu Mitolojisi ve Dini İnançlar." Etnik Çalışmalar Dergisi, 2023.

Deylemiler, Orta Doğu’nun zengin kültürel miraslarından birini temsil eden önemli bir etnik grup olarak bilinir. Türkiye’ye göç eden Deylemiler, tarih boyunca farklı dönemlerde bu coğrafyaya yerleşmişlerdir. Bu makalede, Deylemlilerin Türkiye coğrafyasına gelişleri, yerleşim süreçleri ve günümüzdeki durumları incelenecektir.

Deylemlilerin Tarihsel Göçleri

Deylemilerin Türkiye’ye gelişleri, 11. yüzyılda Selçuklu Devleti’nin kuruluşuyla başlamıştır. Selçuklular, Deylem halkını askeri ve tarımsal ihtiyaçlar için Anadolu’ya davet etmişlerdir. Bu dönemde, Deylemiler, Anadolu’nun çeşitli bölgelerine yerleşmiş ve tarımsal üretimde önemli bir rol oynamışlardır. Ayrıca, Deylemiler, özellikle Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğun olarak bulunmuşlardır.

Osmanlı Dönemi

Osmanlı İmparatorluğu döneminde, Deylemiler Anadolu’da göçebe hayatı sürdürmeye devam etmiş ve yerleşik hayata geçiş yapmışlardır. Bu süreçte, Deylem kültürü ve gelenekleri, Anadolu’nun diğer etnik gruplarıyla kaynaşarak zengin bir kültürel mozaik oluşturmuştur.

Günümüzde Deylemlilerin Durumu

Kültürel Kimlik

Günümüzde Deylemiler, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde yaşayan bir topluluk olarak varlıklarını sürdürmektedir. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşan Deylemiler, kendi kültürel kimliklerini korumaya çalışmaktadır. Deylemiçe dili, geleneksel müzik ve folklor, bu kimliğin önemli parçalarıdır.

Sosyal ve Ekonomik Durum

Deylemilerin sosyal yapısı, genellikle geniş aile yapısı ve akrabalık ilişkileri üzerine kuruludur. Günümüzde, Deylemiler tarım, hayvancılık ve ticaret gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Ancak, modernleşme ve ekonomik zorluklar, Deylemilerin geleneksel yaşam biçimlerini tehdit eden faktörler arasında yer almaktadır.

Eğitim ve Genç Nesil

Eğitim, Deylemiler arasında önemli bir yere sahiptir. Genç nesil, eğitim imkanlarından faydalanarak farklı meslek gruplarına yönelmekte ve toplumsal hayatta daha etkin roller üstlenmektedir. Ancak, köklü gelenekler ve modern yaşam arasındaki çatışma, bazen kültürel kimliğin kaybına yol açabilmektedir.

Sonuç

Deylemilerin Türkiye coğrafyasına gelişleri, tarihsel bir süreç içinde şekillenmiştir. Günümüzde Deylemiler, zengin kültürel miraslarını korumaya çalışırken, modern yaşamın getirdiği zorluklarla da başa çıkmaya çalışmaktadır. Deylemilerin kültürel kimliğinin korunması ve sosyal entegrasyonları, Türkiye’nin çok kültürlü yapısına katkı sağlamaktadır.

Kaynakça

1. Yıldız, M. "Deylemilerin Türkiye'ye Göçü ve Kültürel Etkileri." Kültürel Çalışmalar, 2022.
2. Demirtaş, H. "Osmanlı Döneminde Deylemiler ve Anadolu." Tarih Araştırmaları, 2021.
3. Çetin, A. "Deylem Kültürü ve Günümüzdeki Yeri." Etnik Çalışmalar Dergisi, 2023.

SEO Anahtar Kelimeleri

Deylemiler, Türkiye coğrafyası, Deylem tarihi, Deylem kültürü, Osmanlı dönemi, göçebe hayat, sosyal yapı, eğitim, kültürel kimlik, çok kültürlü toplum.

Giriş

Deylemiler, tarih boyunca Orta Doğu'da önemli bir etnik grup olarak öne çıkmıştır. İran'ın kuzeybatısında, özellikle Deylem bölgesinde yaşayan bu halk, tarihsel olarak çeşitli devletlerin ve kültürel akımların etkisi altında kalmıştır. Deylemilerin kökenleri, dil yapıları, sosyal yapıları ve tarihsel gelişimleri, onların zengin kültürel mirasını oluşturur.

Tarihsel Arka Plan

Deylemiler, eski Pers topraklarında köklü bir geçmişe sahiptir. M.Ö. 6. yüzyılda Deylem bölgesi, Medler tarafından kontrol altına alınmıştı. Zamanla, Deylem halkı, Arap fetihleri sırasında önemli bir rol oynamış ve özellikle Selçuklu Devleti'nin kuruluşunda etkili olmuştur. Deylemilerin, 11. yüzyılda İran'da egemenlik kuran ve Selçuklu İmparatorluğu’nun temellerini atan Türk-Müslüman gruplarla etkileşimleri olmuştur.

Dil ve Kültür

Deylemiler, Farsça ve kendi dillerinde (Deylemiçe) konuşurlar. Deylemiçe, İran’ın kuzeybatısındaki birçok dil ve lehçenin bir bileşimi olarak kabul edilir. Bu diller, tarihsel olarak zengin bir sözlü gelenek ve folklor barındırmaktadır. Deylem kültürü, geleneksel müzik, dans ve el sanatlarıyla zenginleşmiştir.

Geleneksel Sanatlar

Deylemilerin el sanatları, dokuma, halı yapımı ve ahşap oymacılığı gibi çeşitli alanlarda kendini gösterir. Deylem halıları, renkleri ve desenleriyle ünlüdür. Bu sanatlar, yerel topluluklar arasında önemli bir sosyal ve ekonomik işlev görmektedir.

Deylemilerin Sosyal Yapısı

Deylemiler, geleneksel olarak aşiret ve kabile yapısına sahip bir topluluktur. Aile bağları ve akrabalık ilişkileri, toplumsal yaşamın merkezinde yer alır. Deylemiler arasında geleneksel değerler ve normlar, toplumsal birlikteliği güçlendirir. Aile yapıları genellikle geniştir ve toplumsal dayanışma ön plandadır.

Deylemilerin Dinî İnançları

Deylemiler, çoğunlukla Şii Müslümandır. Din, Deylem toplumu için önemli bir rol oynamakta ve geleneksel kutlamalar, dini bayramlar ve diğer sosyal etkinliklerde belirgin bir şekilde kendini göstermektedir. Ayrıca, Deylemilerin dini liderleri, toplumsal ve kültürel yaşamda önemli bir yer tutar.

Modern Dönemde Deylemiler

Günümüzde Deylemiler, İran'ın kuzeybatısındaki Deylem bölgesinde yaşayan bir topluluk olarak varlıklarını sürdürmektedir. Ancak, modernleşme ve küreselleşme süreci, onların kültürel kimliklerini etkilemektedir. Deylemiler, geçmişten gelen geleneklerini korumaya çalışırken, aynı zamanda günümüz dünyasında yerlerini bulmaya çalışmaktadır.

Sonuç

Deylemiler, tarih boyunca çeşitli medeniyetlerin ve kültürel akımların etkisi altında kalmış, zengin bir kültürel miras ortaya koymuş bir etnik grup olarak öne çıkmaktadır. Deylemilerin dil, sanat, sosyal yapı ve dinî inançları, onların kimliğini oluşturan temel unsurlardır. Bu kültürün korunması ve geleceğe taşınması, hem Deylemiler hem de dünya kültürü açısından büyük önem taşımaktadır.

Kaynakça

1. Yıldız, M. "Deylemiler: Tarih ve Kültürel Miras." Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2021.
2. Demirtaş, H. "Orta Doğu Halkları ve Deylemiler." Tarihsel Araştırmalar, 2020.
3. Çetin, A. "Deylem Dili ve Edebiyatı." Dil ve Edebiyat Çalışmaları, 2019.

İştar, Akad mitolojisindeki bir tanrıça. Sümer mitolojisindeki İnanna'dan türemiştir; İştar'a İnanna'nın Akad mitolojisindeki hali denilebilir. Kökeni kuzeybatı Semitik tanrıça Astarte'ye dayanır. İştar'ın Astarte, Anunit ve Atarsamain olarak da anıldığı olmuştur.
İnanna Utu/Shamash'ın ikiz kız kardeşi, Nanna/Sin'in kızıdır. Enlil'in dünyasında ilk doğan odur. Verilen ilk isimler Sümerce iken ikinciler Akadlar tarafından bu tanrılara verilen isimlerdir.
Tanrıça İştar Venüs gezegenini temsil eder. Bereket, aşk, savaş ve seks tanrıçasıdır.
İştar'ın batı dillerindeki kullanılan karşılığı, 'yıldız' anlamında 'star' (İngilizce), 'Stern' (Almanca)'dır. Eski dönemlerde batıda, haftanın her bir günü, birine ayrılarak Güneş, Ay ve beş yıldıza (bazıları aslında gezegen) tapınılıyordu. 'Saturday' olarak kullanımdaki İngilizce sözcük, Satürn gezegenine adanmıştı.
İştar'ın simgesi bugün çok yaygın olarak kullanılan beş köşeli yıldızdır. Dikili tahta kazık, Meşe ağacı (bol yapraklı ağaçlar) ve Kırmızı gül İştar'ın diğer simgeleridir. İştar yıldızı ayrıca, güneş çemberinin içinde ters çevrilmiş şekliyle pentagram, (satanizm) simgesidir. İştar'ın başkaca adları arasında Astarte, Aştoret, Artemis, İsis, Venüs, Kibele gibi çeşitli adlar bulunur. İlk başta Baal'in annesi olan İştar, daha sonra ölen Baal'in reenkarnasyon ile yeniden dünyaya gelmesiyle bu kez Baal'ın eşi olur. Kırmızı gül İştarı simgelerken, lale Baal ile ilgili bir simgeyi oluşturur. Leyla ile Mecnun, Ferhat ile Şirin gibi edebiyatta yeralan bazı efsanevi aşk konuları, batıda da başka adlar alarak, gerçekte Baal ve İştar'ın aşkını simgelerler. Kırmızı Gül'ün kırmızı ile bir savaş tanrıçası olan İştar'ın kan dökülmesini sağlaması, insanları çatışmalarda kurban etmesi simgelenir.
İştar kuzey Zazaca'da Astare, güney Zazaca'da ise İştar olarak adlandırılır.

Baal-Astarti (İştar) tapınması: 

Baal Babil'in baş tanrısı haline gelen Marduk'un bir diğer adıdır. Baal sözcüğü efendi, sahip, koca anlamlarını taşır. Baal için aynı zamanda Tammuz'da denir. Fırtına tanrısı olan Baal bitkilere yaşam veren yağmuru yağdırdığı için aynı zamanda bir bereket tanrısıdır. Baal aynı zamanda Tammuz adıyla güneş tanrısıdır. Baal, Tammuz ve Astarti bir üçlüğü oluşturarak, üçü birden Marduk farklı görünümlerini oluştururlar. Bol yapraklı bir ağaçla ve odun bir kazıkla (Kutsal odun: Holy wood -> Hollywood) simgelenen İştar ise, bitkileri simgeler. Yaz geldiğinde ortadoğu bölgesinde yağmurlar kesildiğinden Baal'in öldüğü (öldürüldüğü) kabul edilirdi. Ancak putperest inançlarda gerçek bir ölüm olmadığından, Baal'in bu dönemde bir yeraltı dünyasına gittiği inancı vardı. Tarımla geçinen insanlar için tarlalarından ürün almak, Baal'in İştar'la çiftleşmesine bağlıydı. Bu inanca göre ilkbaharda yeraltı dünyasından yeniden doğan Baal, İştar'la cinsel ilişkiye girerdi. Bunun tapıcıları için anlamı Baal'ın yağmur yağdırarak İştar'ı (bitkileri) sulaması ve bitkilerin böylece ürün vermesini sağlamasıydı. Bu olay her yıl gece ve gündüzün eşitlendiği Mart ayında kutlanırdı. Bu kutlamalarda yemek yenip, şarap içilir ve daha sonra Baal ve İştar tapınaklarında kadın ve erkek fahişelerle seks yapılırdı. Bundan amaç Baal ve İştar'ı cinsel birleşmeye teşvik etmekti. Baal ve İştar tapınmasının bir bölümü bunlara kurban sunulmasıyla ilgiliydi. Bu tapınmanın uygulayıcıları Baal için kurbanlar sunmak adına kendi küçük çocuklarını Baal putuna ateşte yakıyorlardı. Baal'in rahiplerine "Cahna" (Cahna -> Kahna -> Kahin) denirdi. Bu rahipler dinsel törenlerde kurban olarak sunulan insanların etlerini yerlerdi. Aslı "Cahna Baal" (Baal Kahini) olan "Cannibal" (Kanibal-yamyam) adı buradan doğmuştur. Bu nedenle İştar'ın bir simgesi olan kırmızı gül, Baal ve İştar tapınmasının kan dökücülüğünü vurgulamak için kırmızıdır. Baal ve İştar'ın aşkıyla ilgili başka simgeler arasında sarı, yeşil ve kırmızı renkleri de vardır. Sarı renk güneşi (Tammuz), yeşil renk ağacı, bitkileri (İştar) ve kırmızı renk ise, Baal ve İştar adına dökülen insan kanlarını simgelemektedir.
Günümüzde Baal ve İştar'la ilgili tapınmalar Paskalya (Ostern), Nevruz adlarıyla kutlanmaya devam etmektedir. Bu bayramlarda kutlama amacıyla yeralan paskalya çöreği, yumurta ve tavşan İştar'la ilgilidirler ve İştar'ın doğurganlığını (bitkilerin ürün vermesini) simgelerler. Boğa Baal'i simgelerken, inek (kutsal inek) ise İştar'ı simgeleyerek tapınmalarda yeralmıştır. Gül-Haç, Gülün Adı (film) sözcükleri de Baal ve İştar'la bağlantılıdır ve Gül İştar'ı kastederken, Haç ise Baal'in bir diğer adı olan Tammuz'un "T"'sinden gelen "haç" işareti olmaktadır. Pentagram (Beş köşeli yıldız) ise, güneş çemberinin (Tammuz) içinde İştar yıldızı olarak yer alır. İştar yıldızı Baal ile birlikte de kullanılır ve bu durumda beş köşeli İştar yıldızı, Baal'ın simgesi olan hilalin hemen yanında yer alır.
Baal ve İştar'la ilgili simgeler yaygın olarak siyasal, askeri, ticari, dinsel alanlarda ve cinselliğin sözkonusu olduğu alanlarda sıklıkla kullanılan sembollerdir. Bu konudaki örneklerden biri, bir cadde üzerinde Holywood yıldızlarının adlarının içine yazıldığı beş köşeli yıldız simgeleridirler. Bazen beş köşeli yıldız başaşağı ters çevrilerek resmedilir. Bu şeklin adı Bafomet'tir. Beş köşeli yıldız sembolünün ters çevrilerek Bafomet olarak kullanılmasıyla, normal şekilde pentagram olarak kullanılması arasında en önemli fark, pentagramda anlamların açık, diğerinde ise saklı olmasıdır. Bafomet'te savaş ve kötülük sözcükleri aynı şekilde açıkça savaş ve kötülük anlamlarını taşırken, düz sembol pentagramda bunun tersi olan sözcükler aynı anlama gelir. Buna göre, güneş çemberinin içinde üstte bulunan tek köşesiyle duran İştar yıldızı (pentagram) sözkonusu olduğunda, barış ve iyilik sözcükleri saklı anlamlarıyla tam tersi savaş ve kötülük anlamlarını taşırlar. Bu şekilde İştar yıldızının düz ya da ters duran şekilleri bir fark olmaksızın aynı anlama gelerek, bütün anlamlar (açık ya da gizli olsun) acıya, kötülüğe ve kan dökmeye yönelik amacı simgelerler.

Kalp sembolü ve İştar :

Kırmızı Gül'ün dışında, aşkın sembolü olarak kullanılan bir simge kalp sembolüdür. Kalp sembolü aslında bir aşk ve seks tanrıçası olan İştar'ın kalçalarını simgeler. Kalp sembolü İştar'ın beş köşeli yıldız sembolünü içine alacak bir şekli içerir. Bunu görmek için İştar yıldızının üstte bulunan tek köşesi pentagramda olduğu gibi ters çevrilerek kalp sembolünün içine yerleştirilir. Ya da bunun tersi olarak kalp sembolü ters çevrilerek, kalp sembolünün incelen ucundan itibaren içine İştar'ın beş köşeli yıldızı üstte tek köşesi gelecek şekilde yerleştirilir.

Söz yazarı, besteci, ses sanatçısı Bora Ayanoğlu Aksaraydaki evine gidip gelirken Cibali Tütün Fabrikasında çalışan genç kızları görmektedir. Onların dertleşmelerine, kurdukları hayallere, ilerisi için düşündüklerine, hemen her gün kulak misafiri olmaktadır... Genç kızların saf, kanaatkar, acıklı hikayeleri, ona ilham kaynağı olacak  ve bir şarkı sözü yazdıracaktır...

Bora Ayanoğlu

Ve bir şarkıcı, bu şarkıyı mükemmel yorumlayarak, Türk halkının hemen hemen her yağmur yağdığında öncelikle hatırladığı bir kült eser olmasını sağlayacaktır..

Bu şarkıya can katan Alpay, tam adıyla Ahmet Alpay Nazikioğlu.

Gün doğarken her sabah
Bir kız geçer kapımdan
Köşeyi dönüp kaybolur
Başı önde yorgunca

Fabrikada tütün sarar
Sanki kendi içer gibi
Sararkende hayal kurar
Bütün insanlar gibi

Bir evi olsun ister
Birde içmeyen kocası
Tanrı ne verirse geçinir gider
Yeterki mutlu olsun yuvası

Dışarda bir yağmur başlar
Yüreğinde derin sızı
Gözlerinden yaşlar akar
Ağlar fabrika kızı

Oysa yatağında bile
Birgün uyku göremez
İhtiyar anası gibi
Kadınlığını bilemez

Makineler diken gibi
Batar hergün kalbine
Yün örecek elleri
Hergün ekmek derdinde

Gün batarken her akşam
Bir kız geçer kapımdan
Köşeyi dönüp kaybolur
Başı önde yorgunca

Fabrikada tütün sarar
Sanki kendi içer gibi
Sararkende hayal kurar
Bütün insanlar gibi

Bora Ayanoğlu
Not:
Fabrika, 1997'de Maliye Bakanlığı tarafından Kadir Has Vakfı'na satıldı.

1999-2000 yılları arasında Kadir Has Vakfı tarafından restorasyonu tamamlanan bina, Kadir Has Üniversitesi olarak hizmet vermeye başladı.

1884 'de  FATİH'de kurulan fabrika

CİBALİ TÜTÜN FABRİKASI'nda çalışan kadın işçiler hatıra fotoğrafı 1950'ler. 

Tarihçe, Konumu ve Önemi

Antik dönemde önemli bir yerleşim yeri olan Adramytteion, M.Ö. 5. yüzyılda kurulan ve M.Ö. 3. yüzyılda zirveye ulaşan bir antik kenttir. Bu makalede, Adramytteion'un konumu, tarihçesi ve dönemindeki önemi incelenecektir.

Konumu:

Adramytteion antik kenti, bugünkü Türkiye'nin kuzeybatısında, Balıkesir iline bağlı Edremit ilçesinin kuzeydoğusunda yer almaktadır. Ege Denizi'nin kıyısında ve Kaz Dağları'nın eteklerinde konumlanmıştır. Stratejik bir konuma sahip olan kent, deniz ticareti ve kara yollarının kesişim noktasında bulunmasıyla önem kazanmıştır.

Tarihçe:

Adramytteion, M.Ö. 5. yüzyılın ortalarında Pers İmparatorluğu'nun hakimiyeti altında kurulmuştur. Kentin adı, o dönemde Pers İmparatorluğu'na bağlı olan Adramyttium bölgesinden gelmektedir. M.Ö. 334'te Büyük İskender'in bölgeyi ele geçirmesiyle Helenistik döneme geçen kent, bu dönemde kültürel ve ekonomik açıdan gelişmiştir.

Roma İmparatorluğu'nun egemenliği sırasında da Adramytteion, önemli bir yerleşim yeri olarak varlığını sürdürmüştür. Roma İmparatorluğu'nun çeşitli imparatorları tarafından desteklenen altyapı projeleri, kentin refahını artırmış ve onu bölgenin önemli ticaret merkezlerinden biri haline getirmiştir.

Ancak, zamanla Adramytteion'un ekonomik ve stratejik önemi azalmıştır. Bu düşüş, kentteki depremler, istilalar ve diğer doğal felaketlerle birleşince, Adramytteion'un önemi giderek azalmıştır.

Dönemindeki Önemi:

Adramytteion, antik dönemde önemli bir deniz ticaret merkezi olarak öne çıkmıştır. Limanı sayesinde, Ege Denizi'nden gelen gemiler burada demirleyerek iç kara yollarına bağlanmış ve iç kısımlara ticaretin daha kolay yapılmasını sağlamıştır.

Kent, aynı zamanda kültürel açıdan da zengindi. Helenistik ve Roma dönemlerinde inşa edilen tapınaklar, tiyatrolar ve diğer yapılar, Adramytteion'un kültürel zenginliğini yansıtmaktadır.

Ancak zamanla, değişen politik ve ekonomik koşullar, kentin önemini azaltmış ve nihayetinde terkedilmesine neden olmuştur.

Sonuç:

Adramytteion antik kenti, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış ve stratejik konumu sayesinde önemli bir ticaret merkezi olmuştur. Ancak, çeşitli sebeplerle zaman içinde gerilemiş ve unutulmuştur. Bugün, arkeologlar ve tarihçiler, Adramytteion'un kalıntıları üzerinde çalışarak antik döneme ait daha fazla bilgi edinmeye çalışmaktadır.

Fotoğraf: Fazlı YURTSEVER

Belek Gazi, (Balak ya da Balağ olarak da bilinir, tam adı Nürü'd-Devle Belek bin Behram bin Artuk, ö. 5 Mayıs 1124, Münbiç), Selçukluların Harput, Dersim, Halep ve Genç emiri olan Türkmen komutan. Bugün dahi adı hâla Elazığ'da sık sık anılarak yad edilen, dönemin Harput Emir'i ve Türk Orduları Başkumandanı'dır. Harput Türkmenlerinin, Gakgoşların atasıdır. Belek Gazi, Haçlılara karşı imha edici muharebelerle büyük zaferler kazanan, Anadolu'nun Türkleşmesinde büyük rol oynayan, kahramanlığı ile nam salmış, adil ve şefkatli bir Türk fatihiydi. Belek Gazi kendi döneminde gelişen Haçlı Seferlerine karşı büyük başarılar göstermiş, 1122 yılında Urfa kontu I. Joselin'i, 1123'te ise onu kurtarmaya gelen Kudüs Kralı II. Baudouin'i esir ederek zincire vurmuş ve ikisini de Harput kalesinde hapsetmiştir. Bu üstün başarıları üzerine Büyük Selçuklu Sultanı tarafından "Türk Orduları Başkumandanı" tayin edilmiştir. Kendisine "Gazi" unvanı verilmiştir. Belek Gazi 1124 yılında ise Menbiç kalesini kuşatırken göğsüne isabet eden bir okla şehit düşmüştür. Onun vefatı Müslümanların duraklamasına ve Haçlıların ise bir süre yükselişine sebep olsa da Belek Gazi'nin ölümünden 14 yıl sonra doğan, Eyyubi Sultanı olan ve Haçlılara karşı büyük başarıları devam ettiren Selahattin Eyyubi çıkıvermiştir.

Belek Gazi’den sonra 1185 yılına kadar Harput’ta yine Artukoğulları'ndan gelen Prensler, hüküm sürmüşlerdir. Bunlardan Fahrettin Karaaslan’ında Harput tarihinde unutulmaz yeri ve eserleri vardır. 1148-1174 yılları arasında Harput’ta hüküm sürmüş ve burada bulunan Ulu Camii'yi yaptırmıştır. Tarihçi Profesör Halil Yinanç, Belek Gazi'den övgüyle bahsetmekte ve onun hakkında şunları demektedir: "Belek Gazi bütün ömrünü gaza ve cihad içinde geçirmiş, ülkesinde emsalsiz bir sükun ve asayiş temin etmiş, adalet ve kanunu hakim kılmış, dindar ve mütevazı bir emir idi. Ölümü, Müslümanlık ve Türklük için hakiki bir ziya ve musibet olmuş ve mağlup olmaya başlayan Haçlıların yeniden kalkınmalarına sebebiyet vermiştir. Haçlılar böyle korkunç ve galip bir düşmandan kurtuldukları için çok sevinmişlerdi.

Haçlılara Karşı Giriştiği Savaşlar
1122 yılında amcası İlgazi Bey'in ikaz ve davetine icabet edip, Halep Kuşatması için ordusuyla birlikte amcasına iştirak etti. Yolda amcası İlgazi Bey'in hasta olması yüzünden doğuya çekilmesiyle ordunun başında yalnız kalan Belek, aynı esnada kendisine karşı hazırlık içinde bulunan bölgedeki Frenk haçlıların kralı konumundaki Urfa kontu I. Joselin ile aynı bölgenin (Birecik) senyörü olan Galeran du Puiset'i bugün Suruç olarak adlandırılan bölgede karşıladı ve patlak veren büyük savaş sonucunda muzaffer olarak Urfa kontu Jocelin(Joselin)'i esir etti ve Harput Kalesi'ne hapsetti. Selçuklu emiri Belek, muzafferiyetinden sonra tekrar Harput'a avdet eyledi.

Belek Bey'in yokluğu esnasında Haçlılar için önceleri müşkül olan Halep Kalesi'nin muhasarası daha cazip bir hal almıştı. Belek Bey'in bölgede yayılan galebelerini işitmiş olup, Haçlıların aldığı mağlubiyetlerden bihaber olmayan Kudüs kralı II. Baudouin, 1122-1123 yılları arasında Halep güzergahında ilerleyerek dolay kalelerinin hepsini ele geçirdi. Bu harekât, kontrolden çıkmış olan Gerger Kalesi'nin tekrar muhasarayla meşgul olan Belek Bey'in kulağına gidince Belek Bey ikametinden ayrılarak hızlıca ordusunu topladı ve II. Baudouin'i karşılamak için yola koyuldu. Aynı zamanda II. Baudouin'de Belek Bey'in Gerger'i muhasara ettiğinden haberdardı ve kalede bulunanlar kendisine yapılan istimdat çağrısına kulak vererek Fırat'ın batı sahilini takip etme yoluyla Gerger'e ulaşmak istiyordu. Ancak Kudüs kralı II. Baudouin, yoldayken Frenklerin seslerini işiterek nehirden biraz ayrılarak araziyi sezdi ve tam bu esnada bugün Turuş olarak adlandırılan bölgede Belek Bey ve ordusunun yıldırım hızıyla kendilerinin üzerine yaklaştığını fark etti. İbnü'l Kalanisi'ye göre 8 Nisan, İbn Al-Adim'e göre 18 Nisan tarihinde meydana gelen bu şiddetli ve çetin muharebede Belek Bey muazzam bir muvaffakiyet kazandı. Kudüs Kralı II. Baudouin ve bir grup şövalye esir edildi. Bu savaşın neticesinde Haçlılar, İslam mülk ve topraklarında o zamana kadarki en büyük mağlubiyeti almışlardı ve büyük bir şöhret elde eden Belek Bey, Gazi unvanını kazandı. Bu olay ertesinde kendisine Belek Gazi denmeye başlandı ve namı tüm İslam aleminde işitildi.

Bu zafer üzerine Selçuklu sultanı Mahmud, Belek Gazi'ye Halep emaretine ilişkin menşurunu göndermiş ve Halep idaresini kendisine taksim etmiştir.
 

Kaynak : Wikipedia

Bizim “Deli Petro” diye tabir ettiğimiz Rus Çarı Petro Romanov'un (1672-1725) yaptığı bazı delilikler:
1- Deli Petro 22 yaşında Çar olduğunda ilk yaptığı iş, ilk Rusça gazetenin çıkışını sağlamak oldu.
2- Ardından Avrupa'nın kullandığı Jülyen Takvimine geçilmesi emrini verdi.
3- Kadınların kendi rızaları olmadan evlendirilmesini yasakladı
4- Rus alfabesini geliştirdi.
5- Evrensel kitapları Rusçaya çevirtti. 
6- İlk hastaneyi ve ilk tıp fakültesini kurdurdu.
7- Rus Kilisesinin siyasete müdahalesine son verdi.
8- Avrupa'daki bilimsel gelişmeleri görmek için bu ülkelere gezilere çıktı.
9- Ünlü Alman bilim adamı Leibniz ile dostluk geliştirdi ve Leibniz'in tavsiyesiyle, Saint Petersburg Bilimler Akademisi'ni kurdu.
10- Akademi masrafları gümrük ve liman gelirlerinden karşılandı.
11- Akademiye katılan yabancı bilimcilere üç katı maaş verildi. Böylece Avrupa'nın en önemli bilim adamları Rusya'ya geldi.
12- İlk bilimsel dergiyi çıkarttı.
13- Avrupa'nın en önemli kütüphanelerinden birini kurdurttu.
14- Uzay Gözlem Enstitüsü, Botanik Bahçesi, müze, basımevi, sanat atölyeleri kuruldu.
15- Bunların üye ve başkanları, Akademi'de yapılan oylamayla seçildi. "Deli" Petro hiç müdahale etmedi.
16- Rusya Bilimler Akademisi üyeleri, bugüne kadar 20 Nobel aldı.
Alıntı

Kuzey Irak’ta kayalara oyulmuş Asur Kabartmaları gün yüzüne çıktı

Kuzey Irak'ta ünlü Faida Rölyeflerinin bulunduğu alanda İtalyan ve Kürt arkeolgoların katıldığı arkeoloji kazıları sürüyor. Kral II. Sargon’un saltanat yıllarına tarihlenen ve sarayların dışında nadiren bulunan antik kabartmalar, tanrı Aşur ve eşi Mullissu başta üzere Asur tanrılarının aslanlar, ejderhalar ve diğer hayvanlar üzerinde durduğu bir törensel geçidi tasvir ediyor.

MÖ 8. yüzyılda, Asur Kralı II. Sargon, bugünkü Orta Doğu’nun çoğunu içeren ve komşuları arasındaki korku yaratan zengin ve güçlü bir imparatorluğa hükmetti.

Kuzey Irak'ta onun dönemine tarihlenen ve bugün Irak Kürdistanı sınırları içinde kalan Faida Rölyefleri 1973’te keşfedildi. Ancak savaşlar ve sıcak çatışmalar nedeniyle alandaki arkeoloji çalışmaları sürekli sekteye uğradı.

Geçtiğimiz yıllarda Kuzey Irak’ta çalışan İtalyan arkeologlar, ana kayaya kazılmış sofistike kanal sistemini süsleyen on taş kabartmayı ortaya çıkardılar. Tipik olarak sadece kraliyet saraylarında bulunan bu güzel hazırlanmış oymalar, askeri gücü ile iyi bilinen bir liderin desteklediği etkileyici kamu eserlerine ışık tutuyor.

Arkeolog Daniele Morandi Bonacossi, “Asur kaya kabartmaları oldukça nadir bulunan anıtlardır.” diyor.

Bir istisna dışında, 1845’ten beri orijinal konumlarında böyle bir panel bulunamamıştı. Ve daha fazla kabartmanın ve belki de anıtsal çivi yazısı yazıtların hala kanalı dolduran toprak döküntüsünün altında gömülü olması muhtemel.

Türkiye sınırına yakın olan Faida kasabası yakınlarındaki alan, iç savaş ve çatışmalar nedeniyle yarım asırdır araştırmacılara büyük ölçüde kapatıldı. 1973’te araştırmacılar üç taş paneli ortaya çıkarttı ancak Bağdat’taki Kürtler ve Baas rejimi arasındaki gerilimler daha fazla çalışmayı engelledi. Morandi Bonacossi liderliğindeki bir araştırma 2012’de geri döndü ve altı kabartma daha buldu. Daha sonra IŞİD’in istilası yine araştırma çabalarını durdurdu; İŞİD ile Kürt güçleri arasındaki savaş hattı, IŞİD 2017’de yenilgiye uğratılıncaya kadar devam etti.

Geçtiğimiz sonbaharda, Irak Kürdistanı’nın Dohuk antikalar bölümünden Hasan Ahmed Qasim ve Morandi Bonacossi, altı kilometre uzunluğundaki kanalın kıyısında bulunan toplam on kabartmayı katalogladılar. Arkeologlara göre burada tasvir edilen sahneler benzersiz.

Paneller, bir ejderha ve boynuzlu aslana binen tanrı Aşur ve aslan destekli bir tahtta oturan eşi Mullissu da dahil olmak üzere, Asur tanrılarının törenini gözlemleyen bir kralı betimliyor. Arkeologlar bu kralın II. Sargon olduğuna inanıyor.

Diğer figürler arasında aşk ve savaş tanrıçası İştar, güneş tanrısı Shamash ve bilgelik tanrısı Nabu var. Arkeologlar bu tür tasvirlerin yoldan geçenlere, doğurganlığın ilahi ve dünyevi güçten geldiğini vurguladığından şüpheleniyor.

Bölgedeki antik su sistemlerini inceleyen arkeolog Jason Ur, “Kabartmalar, kraliyet iktidarının ve ilahi meşruiyetinin siyasi anlamlı sahnelerinin sıradan olabileceğini gösteriyor.” diyor.

Keşif, bu sanat eserlerinin sadece imparatorluk saraylarında değil, çiftçilerin tarlaları için kanallardan su çıkardıkları yerlerde bile olduğunu gösteriyor.

Bu kanal, yakındaki tepelere yayılmış diğer kaynaklardan besleniyordu. Kanalın dışındaki dallar, arpa, buğday ve diğer ürünler için geniş sulama imkanı sağlıyordu. Tarlalar, o dönemde dünyanın en büyük şehirlerinden biri olan Ninova’nın 100.000 veya daha fazla sakininin beslenmesine yardımcı oluyordu. Bu büyük metropolün kalıntıları, günümüz Musul kentinden Dicle Nehri boyunca 96 km güneyde uzanıyordu.

II. Sargon, MÖ 911’den MÖ 609’da yıkılıncaya kadar bölgeye hakim olan Yeni Asur İmparatorluğu olarak adlandırılan imparatorluğu yönetti. Demir silah kullanan ilk ordu olan Asurlular, düşmanlarını yenmek için ileri askeri teknikler geliştirdiler.

Sargon, MÖ 721’de tahtı ele geçirdiğinde, hemen isyancı kuzey İsrail krallığını fethetti ve zorla binlerce esirin yerini değiştirdi. Sargon’un askeri zaferleri Anadolu ve batı İran platosunda devam etti. Ninova dışında, “Sargon’un kalesi” anlamına gelen Dur Sharrukin’de yeni bir başkent inşa etti. Ancak askeri olmayan icraatlerinden başka pek az şey biliniyor.

Arkeologlar, Faida Rölyeflerinin Asur göllerinin yakınındaki toprakları iyileştirmek için kapsamlı kraliyet desteğine işaret ettiğini söylüyor.

Sargon’un oğlu Sennacherib bu ağı genişletti ve dünyanın en eski su kemeri olabilecek şeyi inşa etti, Ninova yakınlarında nehrin üzerinden geçen bu yapı, taştan ve su geçirmez dolgu malzemesi ile inşa edilmişti. Üzerine ise şöyle yazdırmıştı: “Dik yamaçlı vadiler üzerinde beyaz kalker bloklardan oluşan bir su kemeri yaptım; O suların üzerinden akmasını sağladım.”

Oxford Üniversitesi’nden arkeolog Stephanie Dalley, şehre pompalanan bol sudan yararlanmak için efsanevi Babil’in Asma Asma Bahçelerinin aslında Ninova’da inşa edilmiş olabileceğini savunuyor. Bu tez tartışmalı olmasına rağmen, Ur ve diğer araştırmacılar, akademisyenlerin Asur’un savaş alanındaki teknolojik uzmanlığını hafife aldıklarını söylüyorlar.

Bölgede yapılan araştırmalarda, taş panellerin her detayını ve bağlamlarını kaydetmek için lazer tarama ve dijital fotogrametri gibi ileri teknolojiler kullanıldı.

Bir drone, araştırmacıların tüm kanal ağını haritalamasına izin verecek yüksek çözünürlüklü hava fotoğrafları sağladı.

Ancak Sargon’un himayesindeki değerli kalıntılar vandalizm, yasadışı kazılar ve yakındaki köyün genişlemesi nedeniyle büyük tehdit altında.

Rölyeflerden biri, geçtiğimiz Mayıs ayında bir yağmacı tarafından hasar gördü. Bir çiftçi, ahırını genişlettiğinde başka bir panele zarar verdi. Ve 2018’de modern bir su kemeri, antik kanalın ortasından geçti.

Araştırmanın nihai hedefi, diğer kaya kabartmalarını da içeren bir arkeolojik park oluşturmak ve Romalıların gelmesinden beş asır önce Asur hükümdarları tarafından inşa edilen tüm hidrolik sistem için UNESCO Dünya Miras Alanı korumasını kazanmak.

Kaynak: Udine Üniversitesi ve Natioal Geography / Çeviri: Arkeofili

Fotoğraflar: Alberto Savioli, LoNAP

(Alıntı)