Skip to main content
Log in

Behistun Yazıtı: Antik Dünyanın Şifrelerini Çözmek

    fotocu
    By fotocu
    , , , , , , , ,

    Behistun Yazıtı, İran'ın Kirmanşah eyaletinde bulunan Behistun Dağı'nın eteklerinde yer alan devasa bir kaya kabartması ve yazıttır. Pers İmparatorluğu'nun hükümdarı I. Darius tarafından MÖ 522-486 yılları arasında yaptırılan bu eser, hem büyüleyici bir tarihi anıt hem de antik Pers, Elam ve Babil dillerinin çözülmesinde kritik bir rol oynamıştır.

    Yazıtın Keşfi ve Önemi

    Behistun Yazıtı, 19. yüzyılın başlarına kadar Batı dünyası tarafından bilinmiyordu. 1835 yılında İngiliz subay Henry Rawlinson tarafından keşfedilen yazıt, yaklaşık 100 metre yüksekliğinde ve 25 metre genişliğindedir. Üç dilde (Eski Farsça, Elamca ve Babilce) yazılmış olan bu yazıt, o döneme kadar çözülememiş olan çivi yazısının deşifre edilmesinde kilit bir rol oynamıştır. Rawlinson'ın yazıtı kopyalama ve çözme çalışmaları, modernAssyriology'nin doğuşuna yol açmıştır.

    Yazıtın İçeriği

    Behistun Yazıtı, I. Darius'un hükümdarlığının ilk yıllarını ve Pers İmparatorluğu'ndaki isyanları bastırmasını anlatır. Yazıt, Darius'un kendi otobiyografisi, isyanların bastırılmasına dair detaylı açıklamalar ve Tanrı Ahura Mazda'ya övgüler içerir. Ayrıca, yazıtın üzerinde Darius'un isyancıları ayaklarının altında çiğnediği ve esir aldığı kişileri gösteren kabartmalar da bulunmaktadır.

    Yazıtın Çözülmesi

    Behistun Yazıtı'nın çözülmesi, çivi yazısının çözülmesinde bir dönüm noktası olmuştur. Henry Rawlinson, yazıtı kopyalayarak ve farklı dillerdeki metinleri karşılaştırarak Eski Farsça çivi yazısını çözmeyi başarmıştır. Bu sayede, diğer çivi yazılı metinler de çözülebilmiş ve antik Mezopotamya tarihi ve kültürü hakkında önemli bilgiler edinilmiştir.

    Yazıtın Önemi

    Behistun Yazıtı, hem tarihi hem de dilbilimsel açıdan büyük bir öneme sahiptir. Yazıt, Pers İmparatorluğu'nun tarihi hakkında önemli bilgiler sunarken, aynı zamanda çivi yazısının çözülmesine katkıda bulunarak antik dünyanın kapılarını aralamıştır. Yazıt, UNESCO tarafından 2006 yılında Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.

    Kaynakça